100 Jaar management: de manager moet twee werelden verbinden

Interview met Dirk Duijzer, voorzitter Nive, het Managers Platform Nederland

100 Jaar management: de manager moet twee werelden verbinden
________________________________________

1. Nive bestaat dit jaar 100 jaar. Als je terugkijkt op een eeuw managementontwikkeling, welke veranderingen springen er voor jou het meest uit?
Als je 100 jaar teruggaat, kom je uit in een periode waarin rationalisatie centraal kwam te staan, na de industriële revolutie van de 19e eeuw. In Nederland leidde dat tot maatschappelijke spanningen en vragen: hoe gaan we om met de sociale kwestie, met armoede en met de opkomst van fabrieken?

Dat vroeg om een nieuw type management, dat er eigenlijk nog niet was. Er moest worden nagedacht over hoe fabrieken ingericht werden, welke verantwoordelijkheden mensen kregen en hoe efficiëntie georganiseerd kon worden. Dat gold niet alleen voor bedrijven, maar ook voor de overheid. Ministeries zoals Economische Zaken, Sociale Zaken en Landbouw moesten nog worden ingericht.

Er ontstond behoefte aan mensen die kennis hadden van economie, bestuurskunde en bedrijfskunde, maar die integratie bestond nog niet als vakgebied. Nive heeft daarin een rol gespeeld door mensen op te leiden en te ondersteunen bij het omgaan met zowel de materiële als de menselijke kant van organisaties.
________________________________________

2. Wat maakt dat Nive al 100 jaar relevant is voor managers in Nederland?
Nive heeft zich steeds aangepast aan de tijd. In de beginperiode en het interbellum was het een belangrijk platform waar directeuren van ministeries, bedrijven en nutsvoorzieningen elkaar ontmoetten en samenwerkten.

Na de Tweede Wereldoorlog speelde Nive een rol in de wederopbouw, waarbij kennis en contacten intensief werden gedeeld. Later ontwikkelden grote bedrijven hun eigen opleidingsinstituten en veranderde de rol van Nive.

Waar Nive eerst sterk gericht was op scholing, is het uiteindelijk meer een ontmoetingsplek geworden waar managers inspiratie opdoen en ervaringen uitwisselen. Die beweging - van opleiding naar verbinding en reflectie - heeft Nive relevant gehouden.
________________________________________

3. Het vak van manager is de afgelopen decennia sterk veranderd. Welke vaardigheden zijn volgens jou vandaag onmisbaar voor managers?
De manager van vandaag staat voor een complexe opgave. Enerzijds moet hij of zij de technologische wereld begrijpen: AI, robotisering en internationale economische ontwikkelingen. Anderzijds blijft het werk altijd verbonden met mensen: klanten, medewerkers en de samenleving.

Die twee werelden - technologie en mens - zijn moeilijk te verenigen. Mensen die sterk zijn in technologie zijn niet altijd sterk in de menselijke kant, en andersom. Daarom is het belangrijk dat managers erkennen dat zij dit niet alleen kunnen en dat zij verschillende disciplines organiseren.

Daarnaast is het vermogen om afstand te nemen en te reflecteren belangrijk. Sommige managers ontwikkelen later interesse in bijvoorbeeld filosofie om beter vragen te kunnen stellen en hun handelen te overzien.
________________________________________

4. Managers opereren steeds vaker in een complexe omgeving met snelle veranderingen. Hoe kunnen zij daarin effectief blijven?
Het is belangrijk dat managers af en toe een stap terugzetten en reflecteren op wat zij doen. In de praktijk zie je dat mensen systemen ontwikkelen waar ze zelf later als gebruiker tegenaan lopen.

Die ervaringen moeten bij elkaar worden gebracht. Managers moeten zich realiseren dat als systemen niet werken voor mensen, dit uiteindelijk leidt tot maatschappelijke problemen. Wanneer grote groepen afhaken of het vertrouwen verliezen, heeft dat brede gevolgen.

Effectief blijven vraagt dus om het verbinden van systeem en praktijk, en om het serieus nemen van signalen uit de samenleving.
________________________________________

5. Welke rol speelt goed bestuur en leiderschap volgens jou in het succes van organisaties?
Goed bestuur is essentieel. Het gaat om het verbinden van de systeemwereld – technologie en processen - met de leefwereld van mensen.
Leiders moeten begrijpen wat er binnen een organisatie gebeurt, maar ook blijven zien dat het uiteindelijk draait om mensen. Of het nu gaat om een fabriek of een publieke instelling: er staat altijd iemand aan de ‘balie’ die geholpen moet worden.
Daarnaast is het besef van een algemeen belang belangrijk. Dat geldt niet alleen voor de overheid, maar voor alle organisaties. Elk product of elke dienst raakt uiteindelijk aan het leven van mensen.
________________________________________

6. Wat maakt Nive uniek als platform voor managers en leiders?
Nive biedt een veilige omgeving waarin managers ervaringen kunnen delen buiten hun eigen organisatie. Veel professionals opereren in hun eigen ‘bubbel’ en missen een plek om vrij te reflecteren.

Binnen Nive ontmoeten mensen uit verschillende sectoren elkaar - van industrie tot financiële sector - die vergelijkbare vraagstukken ervaren. Dat maakt het mogelijk om van elkaar te leren zonder concurrentie of druk.

Belangrijk is ook dat het een vertrouwelijke omgeving is. Wat besproken wordt, blijft binnen de groep. Dat maakt het makkelijker om open te zijn.
________________________________________

7. Als je vooruitkijkt naar de komende tien jaar: welke ontwikkelingen gaan het managementvak het meest beïnvloeden?
De ontwikkeling richting meer abstractie en technologische complexiteit zal verder doorzetten. De afstand tussen technologie en gebruiker kan groter worden, wat het werk van managers ingewikkelder maakt.

Er ontstaan nieuwe organisatievormen, zoals bedrijven met slechts enkele medewerkers. Tegelijkertijd veranderen hele sectoren door technologische innovaties.

Managers moeten blijven begrijpen wat er gebeurt en tegelijkertijd sturing geven aan die veranderingen. Daarbij blijft het belangrijk om ook de menselijke kant niet uit het oog te verliezen, want die verandert minder snel dan technologie.
________________________________________

8. Wat zou je jonge managers die vandaag aan hun carrière beginnen, willen meegeven?
Het is verleidelijk om je sterk te specialiseren in één vakgebied. Maar voor managers is het juist belangrijk om de breedte te zoeken.
Een manager moet verschillende disciplines kunnen overzien en verbinden. Dat vraagt om het vermogen om buiten het eigen specialisme te kijken en integratie te zoeken.

Wie dat niet wil of kan, kan beter een specialistische rol kiezen. Maar management vraagt om een bredere blik.
________________________________________

9. Nive laat een publicatie maken over de afgelopen 100 jaar, met een blik op de toekomst. Wat hoop je dat lezers hieruit meenemen?
Ik hoop dat lezers zichzelf herkennen in de verhalen. Dat ze denken: dit gaat ook over mijn werk, mijn vragen en mijn dilemma’s. Bijvoorbeeld de spanning tussen werk en privé, of het gevoel dat je je eigen werk soms moeilijk kunt uitleggen aan anderen. Als die herkenning er is, wordt de inhoud relevant.

Daarnaast hoop ik dat de publicatie laat zien hoe belangrijk het is om wat je doet maatschappelijk betekenisvol te maken en dat ook te kunnen uitleggen. Dat maakt het vak van manager niet alleen complex, maar ook waardevol.

Mei 2026